Καλό εἶναι μερικές φορές νά παίρνομε τό νοῦ μας ἀπό τή γήινη καθημερινότητα, δηλ. τήν οἰκονομική κρίση, τούς ὑπερόγκους καί παραλόγους φόρους, τίς δόσεις κ.λπ. καί νά ἀσχολούμαστε γιά λίγο καί μέ ἀνώτερες ἔννοιες ὅπως πνεῦμα, Θεός, χρόνος κ.τ.λ. Αὐτό βοηθάει πολύ τή σύγχρονη κουρασμένη ψυχή νά ξεκουραστεῖ λίγο, καί νά ἀσχοληθεῖ μέ τά «δικά της». Ἔτσι, γυρνᾶτε πίσω στήν καθημερινότητα ἀνανεωμένοι γιά τόν ἀγῶνα.
Ἄς δοῦμε λοιπόν, ὑπό αὐτό τό πρῖσμα, γιά νά δώσουμε τροφή στή σκέψι μας, τήν ἀπαρχή τοῦ Μονοθεϊσμοῦ. Δηλ. ὁ ἄνθρωπος «ἔφτιαξε» τό Θεό, ἤ ὁ Θεός φανερώθηκε στόν ἄνθρωπο;
Πολλές φορές μᾶς παρουσιάζεται ἡ εἰκόνα κάποιων ἀγρίων ἀνθρώπων νά χορεύουν γύρω ἀπό μία φωτιά καί νά σφάζουν πετεινούς γιά νά ἐπικοινωνήσουν μέ τά «πνεύματα τῶν προγόνων τους», καί μᾶς λένε ὅτι κάπως ἔτσι οἱ πρῶτοι ἄνθρωποι «ἐπενόησαν» τήν πίστη στό θεῖο. Κατόπιν ἐξελίχθηκε, λέγουν, ἡ πίστη αὐτή στόν πολυθεϊσμό, μέσῳ θεοποιήσεως φυσικῶν φαινομένων καί ὀντοτήτων πού ἦτο πέραν τοῦ ἐλέγχου τῶν πρώτων ἀνθρώπων. Τέλος φθάσαμε στόν Μονοθεϊσμό. Εἶναι ὅμως ἀληθής αὐτή ἡ εἰκόνα;
Θά παρουσιάσω τίς ἀπόψεις τριῶν μεγάλων λαῶν ἐπί τοῦ θέματος, τοῦ Ἑλληνικοῦ, τοῦ Κινεζικοῦ καί τοῦ Αἰγυπτιακοῦ, ὅπως αὐτές ἀντικατοπτρίζονται ἀπό τά ἀρχαιότερα γραπτά κείμενα πού μπορέσαμε νά βροῦμε ἐξ ἑκάστου αὐτῶν. Αὐτό θά μᾶς διαφωτίσει γιά νά ἀξιολογήσουμε τήν ἀκρίβεια τῆς προεκτεθείσης εἰκόνος.
Ο Mircea Eliade, στό βιβλίο τοῦ "A History of Religious Ideas", τόμ. 1, σέλ. 88 γράφει: «Εἶναι ἐκπληκτικό ὅτι ἡ πιό πρώιμη αἰγυπτιακή κοσμογονία πού γνωρίζουμε ἦταν καί ἡ πιό φιλοσοφική. Γιατί [ὁ Ὑπέρτατος Θεός] ὁ Ptah δημιουργεῖ μέ τόν νοῦ τοῦ (τήν ‘καρδιά’ του) καί τόν λόγο τοῦ (τήν ‘γλῶσσα’ του)... Ἐν συντομίᾳ, ἡ θεογονία καί ἡ κοσμογονία πραγματοποιοῦνται μέσῳ τῆς δημιουργικῆς δύναμης τῆς σκέψης καί τοῦ λόγου ἑνός μοναδικοῦ Θεοῦ. Ἐδῶ ἔχουμε σίγουρα τήν ὑψηλότερη ἔκφραση τῆς μεταφυσικῆς αἰγυπτιακῆς θεώρησης... Στήν ἀρχή τῆς αἰγυπτιακῆς ἱστορίας εἶναι πού βρίσκουμε μιά διδασκαλία πού μπορεῖ νά συγκριθεῖ μέ τή χριστιανική θεολογία τοῦ Λόγου.»
Ἄς δοῦμε καί τί πίστευαν στήν Κίνα, πρίν ἐξετάσουμε καί τήν Ἀρχαιοελληνική ἀντίληψη. Τό παλαιότερο βιβλίο τῆς κινεζικῆς ἱστορίας, τό Shu Ching (Βιβλίο Ντοκουμέντων), ἀναφέρει ὅτι κατά τήν πρώτη δυναστεία τῆς Κίνας, τή δυναστεία τῶν Hsia (περίπου 2.300 – 1.700 π.Χ.) οἱ ἄνθρωποι πίστευαν σέ ἕναν ὑπέρτατο Θεό, τόν ὁποῖο ὀνόμαζαν Shang Ti. Shang σημαίνει «ἄνω», «ἀνώτερος ἀπό» καί Ti σημαίνει «κυβερνήτης» ἤ «κύριος»(1). «Σέ αὐτό τό σημεῖο», γράφει ὁ ἱστορικός John Ross, «ἀκριβῶς στό κατῶφλι αὐτοῦ πού οἱ Κινέζοι κριτικοί δέχονται ὡς ἀρχή τῆς αὐθεντικῆς ἱστορίας τους, τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ καί ἄλλα θρησκευτικά θέματα παρουσιάζονται μέ τήν πληρότητα μιᾶς Minerva. Ὁδηγούμαστε στό συμπέρασμα ὅτι τό ὄνομα καί τά θρησκευτικά τυπικά πού συνδέονται μέ αὐτό ὕπηρχαν ἀπό τότε πού ὕπηρχαν ἄνθρωποι στήν Κίνα.
Εἶναι προφανές λοιπόν ὅτι ἡ πίστη στήν ὕπαρξη ἑνός Ἀνώτατου Κυβερνήτη εἶναι ἀπό τίς πρῶτες θρησκευτικές πεποιθήσεις τῶν Κινέζων πού εἶναι γνωστές σέ μᾶς. Δέν βρίσκουμε ἴχνη γιά μιά προγενέστερη ἐποχή, στήν ὁποία νά μήν ὕπηρχε μιά τέτοια πίστη ἤ πού νά ὕπηρχε μιά πίστη στήν πολυθεΐα. Πουθενά δέν ὑπάρχει κάποια νύξη πού νά ἐπιβεβαιώνει τήν ὑλιστική θεωρία ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ Θεοῦ εἶναι ἕνα τελευταῖο ἐξελικτικό προϊόν μιᾶς προηγούμενης πίστης στά πνεύματα ἤ στούς νεκρούς προγόνους, ἤ ὅτι ἡ πίστη προέκυψε ἔμμεσα ἀπό ὁποιαδήποτε παρόμοια πηγή.»(2)
Ἄς περάσουμε καί στόν ἡμέτερο χῶρο, ὅπου ἐπικρατεῖ ἡ λανθασμένη ἀντίληψη ὅτι οἱ Ἕλληνες ἦτο πάντα πολυθεϊστές, μέχρι τήν ἔλευσι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἐπεκεῖνα. Παραθέτω μερικά ἀποσπάσματα ἀπό τόν «Ποιμάνδρη» τοῦ Ἑρμοῦ τοῦ Τρισμεγίστου. Ἄλλοι τόν θέλουν μυθικό πρόσωπο, ἄλλοι τόν θέλουν ὑπαρκτό στό 9.000π.Χ, σύγχρονο τοῦ αὐτοκράτορος Κρόνου καί τοῦ υἱοῦ τοῦ Δία. Πάντως ὅλοι συμφωνοῦν ὅτι αὐτά τά γραπτά εἶναι ἀρχαιότατα, τουλάχιστο τό κυρίως σῶμα. Μπορεῖ νά ὑπέστησαν ἀλλαγές στούς μεταγενεστέρους αἰῶνες, κυρίως στό γλωσσικό τομέα, ἀλλά οἱ κύριες ἰδέες τοῦ ἔφτασαν μέχρι ἐμᾶς, καί εἶναι καταπληκτικές.
Τό ἔργο Ποιμάνδρης εἶναι ἕνας διάλογος μεταξύ του Ἑρμοῦ καί τοῦ Ποιμάνδρη, ἐνός θεϊκοῦ ὄντος πού τοῦ ἐνεμφανίσθη καθώς διελογίζετο περί τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, καί ἀπαντοῦσε στίς ἐρωτήσεις του. Ἡ πρώτη ἐρώτηση ἦτο:
«Μαθεῖν θέλω τά ὄντα καί νοῆσαι τήν τούτων φύσιν καί γνώναι τόν θεόν»,
Δηλ. θέλω νά μάθω γιά αὐτά πού ὑπάρχουν, καί νά κατανοήσω τήν φύσι τους, καί νά γνωρίσω τόν θεόν. (Ὄχι τούς θεούς.) Μετά εἶδε διάφορα, μεταξύ των ὁποίων:
«ἐκ δέ φωτός ... λόγος ἅγιος ἐπέβη τή φύσει, καί πῦρ ἄκρατον ἐξεπήδησεν ἐκ τῆς ὑγρᾶς φύσεως ἄνω εἰς ὕψος•»
καί ὁ Ποιμάνδρης τοῦ λέει:
«Τό φῶς ἐκεῖνο, ἔφη, ἐγώ Νοῦς ὁ σός θεός, ὁ πρό φύσεως ὑγρᾶς τῆς ἐκ σκότους φανείσης• ὁ δέ ἐκ Νοός φωτεινός Λόγος υἱός θεοῦ.»
Τό φῶς ἐκεῖνο, λέει, εἶμαι ἐγώ, ὁ Νοῦς, ὁ Θεός σου, πού (ἤμουν) πρίν φανεῖ ἡ ὑγρά φύσι ἀπό τό σκοτάδι. Καί ὁ φωτεινός Λόγος πού προέρχεται ἀπό τόν Νοῦ εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεόυ. (Κάτι μοῦ θυμίζει αὐτό.) Ἐπίσης λέει: «οὐ γάρ διίστανται ἄπ’ ἀλλήλων• ἕνωσις γάρ τούτων ἐστίν ἡ ζωή».
Δέν νομίζω νά χρειάζεται νά προσθέσω τίποτα ἄλλο γιά νά δείξω ὅτι μιλάει ξεκάθαρα γιά μονοθεϊσμό. Καί ἀφοῦ αὐτός ἀνῆκε στόν κύκλο τῶν ἀνθρώπων πού θεοποιήθησαν γιά νά παραχθεῖ ὁ πολυθεϊσμός, ἄρα ὁ μονοθεϊσμός προηγεῖτο.
Πρίν τελειώσω θά ἤθελα νά προσθέσω καί μερικές ἀναφορές σέ μεταγενεστέρους σοφούς, τοῦ 6ου περίπου π.Χ. αἰῶνος, οἱ ὁποῖοι μέσα σε μία ἐποχή ὅπου ὁ λαός ἦτο στήν πλειοψηφία πολυθεϊστές, δηλ. θεοποιοῦσαν τό κάθε τί, αὐτοί εἶχαν σαφεστέρα εἰκόνα περί τοῦ θείου. Εἶναι ὁ Lao Tsu καί ὁ Ἠράκλειτος.
Ὁ Λάο Τσέ ἔζησε τήν ἴδια ἐποχή μέ τόν Ἠράκλειτο ἀλλά στήν μακρινή Κίνα. Εἶναι ἐκπληκτικό ὅτι καί οἱ δύο ἀναφέρονται στόν Λόγο ἤ Ὁδό, ὡς γόνο τοῦ Νοῦ καί (σύν)δημιουργό τοῦ παντός. Στόν Λάο Τσέ ἀποδίδεται τό ἔργο Tao Teh Ching (Βιβλίο τῆς Ὁδοῦ καί τοῦ Πνεύματος ἤ ἰσχῦος ἤ χάριτος (τῆς Ὁδοῦ)).
Γιά παράδειγμα λέει σέ αὐτό τό ἔργο:
«Τό Tao (=Ὁδός) τά γεννά,
Τό Teh τά ἀνατρέφει.
Ἔτσι τά δέκα χιλιάδες πράγματα
Ὅλα λατρεύουν τό Tao καί σέβονται τό Teh.
Αὐτή ἡ εὐλάβεια γιά τό Tao καί ὁ σεβασμός γιά τό Teh
Δέν ὀφείλονται σέ διαταγές,
Ἀλλά εἶναι στή φύση τῶν πραγμάτων.
Τό Μυστηριῶδες Teh εἶναι βαθύ καί ἀπέραντο!
Ὁδηγεῖ ὅλα τά πράγματα στήν ἐπιστροφή,
Μέχρι νά γυρίσουν πίσω στή Μεγάλη Ἁρμονία!»(3)
Λέει ἐπίσης:
«Ὑπάρχει ἕνα Ὄν ἀδιαφοροποίητο καί πλῆρες
Γεννημένο πρίν ἀπό τόν Οὐρανό καί τή Γῆ.
Ἤρεμο, ἀπεριόριστο,
Ὑπάρχει μοναχό τοῦ, ἀναλλοίωτο,
Κυκλοφορεῖ παντοῦ ἀδιάκοπα,
Ἀπροσδιόριστο, φαίνεται νά εἶναι ἡ πηγή τῶν πάντων
Δέν γνωρίζω τό ὄνομά του
Ἀλλά τό ἀποκαλῶ Tao.
Ἄν ἔπρεπε νά τό προσδιορίσω
Θά τό ἔλεγα Μέγα…»(4)
Καί κάτι πού θυμίζει χριστιανική θεολογία:
«Τά Τρία γέννησαν ὅλα τά ὄντα καί τά πράγματα τοῦ κόσμου»(5)
Ἐνῷ ταυτόχρονα ἰσχυρίζετο ὅτι:
«Κάποτε παλιά,
Τό Ἕνα ἐναρμόνισε τά πάντα:
Ὁ Οὐρανός χάρη στό Ἕνα ἔγινε διαυγής.
Ἡ Γῆ χάρη στό Ἕνα ἔγινε σταθερή.
Τά πνεύματα χάρη στό Ἕνα ἔγιναν θεϊκά.
Τά ὄντα χάρη στό Ἕνα ἄρχισαν νά ζοῦν.
Χωρίς τό Ἕνα πού τοῦ δίνει διαύγεια, ὁ οὐρανός θά σχιζόταν,
Χωρίς τό Ἕνα πού τήν κάνει σταθερή, ἡ γῆ θά διαλυόταν,
Χωρίς τό Ἕνα πού τίς γεμίζει, οἱ κοιλάδες θά ξεραίνονταν,
Χωρίς τό Ἕνα πού δίνει ζωή, ὅλη ἡ φύση θά ἐξολοθρευόταν»(6)
Συμπέρασμα: Κατά τόν Λάο Τσέ τό ΕΝΑ εἶναι τό ΤΡΙΑ!
Νά ἀποτολμήσουμε νά δοῦμε καί λίγα ἀπό τόν μυστηριώδη Ἠράκλειτο, τόν «σκοτεινό φιλόσοφο». Καταρχήν νά διευκρινήσω ὅτι τά περισσότερα πού γνωρίζομε γιά τόν Ἠράκλειτο εἶναι ἀποσπάσματα ἀπό ἄλλους συγγραφεῖς. Τά περισσότερα ἔργα του, δυστυχῶς, ἔχουν χαθεῖ.
Γιά παράδειγμα σᾶς θυμίζει τίποτε αὐτό:
«Ἠράκλειτος μέν οὔν φησιν εἶναι τό πᾶν διαιρετόν ἀδιαίρετον, γενητόν ἀγένητον, θνητόν ἀθάνατον, λόγον αἰῶνα, πατέρα υἱόν, θεόν δίκαιον•»(7)
Ἡ πίστι του στόν Λόγο:
«τοῦ δέ λόγου τούδ’ ἐόντος ἀεί ἀξύνετοι γίνονται ἄνθρωποι καί προσθεν ἤ ἀκούσαι καί ἀκούσαντες τό πρώτον• γινομένων γάρ πάντων κατά τόν λόγον τόνδε ἀπείροισιν ἐοίκασι, πειρώμενοι καί ἐπέων καί ἔργων τοιούτων, ὀκοίων ἐγώ διηγεύμαι κατά φύσιν διαιρέων ἕκαστον καί φράζων ὄκως ἔχει. τούς δέ ἄλλους ἀνθρώπους λανθάνει ὀκόσα ἐγερθέντες ποιούσιν, ὄκωσπερ ὀκόσα εὔδοντες ἐπιλανθάνονται»(8)
Μέ ἁπλούστερα λόγια:
Τόν Λόγο, στόν ὁποῖο ἀναφέρομαι, οἱ ἄνθρωποι πάντοτε φαίνεται νά μήν τόν καταλαβαίνουν, τόσο πρίν τόν ἀκούσουν ὅσο καί μετά. Γιατί ἄν καί τά πάντα συμβαίνουν σύμφωνα μέ τόν Λόγο, οἱ ἄνθρωποι φέρονται σάν νά μήν τόν βιώνουν, ἀκόμη καί ὅταν μέ βλέπουν νά τούς ἐξηγῶ μέ λόγια καί μέ πράξεις, ὅταν διακρίνω τό κάθε τί σύμφωνα μέ τήν σύστασή του καί κηρύσσω πῶς εἶναι. Οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι δέν μποροῦν νά δοῦν τί κάνουν ἀφοῦ ξυπνήσουν, ὅπως ἀκριβῶς ξεχνοῦν τί κάνουν ὅταν κοιμοῦνται.
Καί μία τελευταία ἀναφορά γιά τήν πολυθεΐα:
«ὁ αὐτός πρός Αἰγυπτίους ἔφη• εἰ θεοί εἰσιν, ἶνα τί θρηνεῖτε αὐτούς; εἰ δέ θρηνεῖτε αὐτούς, μηκέτι τούτους ἡγεῖσθε θεούς.»(9)
Ἤτοι: ὁ ἴδιος (Ἠράκλειτος) εἶπε σέ κάποιους Αἰγυπτίους: ἄν εἶναι θεοί γιατί τούς θρηνεῖτε; Κι ἄν τούς θρήνειτε μήν τούς θεωρεῖτε πλέον θεούς. (Προφανῶς θά ὁμιλεῖ γιά τή λατρεία τοῦ θρηνουμένου Ὀσίριδος ἀπό τή μητέρα Ἴσιδα.)
Καί:
«ὅτι ὁ Ἠράκλειτος ὁρῶν τούς Ἕλληνας γέρα τοῖς δαίμοσιν ἀπονέμοντας εἶπεν• δαιμόνων ἀγάλμασιν εὔχονται οὐκ ἀκούουσιν, ὥσπερ ἀκούοιεν, οὐκ ἀποδιδούσιν, ὥσπερ οὐκ ἀπαιτοῖεν.»(10)
Δηλ. «Ὁ Ἠράκλειτος βλέπων τούς Ἕλληνες νά ἀπονέμουν τιμές στούς θεούς εἶπε: εὔχονται στά ἀγάλματα τῶν θεῶν πού δέν ἀκοῦν, ὅπως θά ηὔχοντο νά ἀκοῦν, καί δέν ἀποδίδουν καθώς δέν ἀπαιτοῦν.»
Σάν τελικό συμπέρασμα θά μπορούσαμε νά ποῦμε ὅτι ἡ ἀνθρωπότητα περνάει περιόδους μονοθεϊσμοῦ-πολυθεϊσμοῦ, ἄν μποροῦμε νά κρίνουμε ἀπό τή σημερινή πανθεϊστική καί ἀθεϊστική πίστη. Δηλ. πρῶτα οἱ ἄνθρωποι ὄντας πιό κοντά στή Φύση διέκριναν καθαρότερα τόν ἕνα Θεό. Κατόπιν συνήρχοντο σέ πόλεις, πού σημαίνει ἄνεση καί ἀσφάλεια, τά ὁποῖα φέρνουν τή νωθρότητα καί τήν ἠθική ἀποτελμάτωση, καί ἄρχισαν νά ξεχνοῦν τόν ἕνα Θεό καί νά θεοποιοῦν τά κτίσματα Αὐτοῦ. Κατόπιν ἔχομε τήν ἐνσάρκωση τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ ( ἤ τήν ἐνσάρκωση τοῦ Ταό) καί τήν ἐπιστροφή στόν Μονοθεϊσμό, γιά νά μποῦμε πάλι στόν κύκλο τῆς πολυθεΐας μέ τήν ἄνοδο τῆς τεχνολογίας καί τήν μείωση τῆς πνευματικότητος τῶν ἀνθρώπων. Καί λέγοντας πολυθεΐα σήμερα ἐννοῶ τή λατρεία ἰνδαλμάτων τύπου ἀστέρων Hollywood, ποδοσφαιρικῶν ἀστέρων, τραγουδιστῶν, κ.λπ. Αὐτή νομίζω ὅτι εἶναι καί ἡ αἰτία πού χειραγωγοῦν τήν κοινωνία μᾶς τόσο εὔκολα (καί ἀναίμακτα) οἱ Ἐπικυρίαρχοι (ὄχι οἱ μαριονέτες πολιτικοί μᾶς) κατά τά συμφέροντά τους.
(1) Χριστός το Αιώνιο ΤΑΟ, Ιερ. Δαμασκηνού, σελ. 177
(2) John Ross, D.D., The Original Religion of China, σελ. 23, 25
(3) Tao Teh Ching, κεφ. 51, (μτφρ. Μάνιας Σεφεριάδη, Gia-fu Feng & English), κεφ. 65, (μτφρ. Gi-ming Shien καί Wu)
(4) Tao The Ching, κεφ. 25 (Μεταφρασμένο στά Ἀγγλικά ἀπό τόν Gi-ming Shien καί τον Εὐγένιο Rose)
(5) Tao Teh Ching, κεφ.42 (μτφρ. Μάνιας Σεφεριάδη)
(6) Tao Teh Ching, κεφ. 39 (μτφρ. Gi-ming Shien)
(7) HIPPOL. Refut. IX 9 στο TLG Heraclitus Fragmenta Περι Φύσεως
(8) SEXT. adv. math. VII 132 (Vgl. A 4. 16. B 51) στο TLG Heraclitus Fragmenta Περί Φύσεως
(9) ARISTOCRITUS Theos. 69 στο TLG Heraclitus Fragmenta Περι Φύσεως
(10) ἔ. ἀ. 74
Μοναχός Κλαυδιανός
Ἅγιον Ὄρος
Πηγή: ClopYPastE.gr - ClopYandPastE.gr - ClopYandPastE.blogspot.com
0 comments
Δημοσίευση σχολίου
Παρακαλώ, τα σχόλιά σας να μην περιέχουν βωμολοχίες, να μην είναι γραμμένα σε greeklish και με κεφαλαία γράμματα και να μην περιέχουν οποιοδήποτε διαφημιστικό περιεχόμενο. Σε διαφορετική περίπτωση δε θα δημοσιεύονται. Για οποιαδήποτε απορία ανατρέξτε στους όρους χρήσης του ιστολογίου.