Η 1η (;) απογραφή του ελληνικού κράτους (1834)...

Αναρτήθηκε από Clopy Paste 30 Αυγούστου 2014


Δείτε παρακάτω στοιχεία από την 1η (;) απογραφή του ελληνικού κράτους που ξεκίνησε να διενεργείται το 1834. Περιέχει όλους τους οικισμούς και πόλεις της τότε ελληνικής επικράτειας.

Πρόκειται για την 1η απογραφή που έγινε στα χρόνια του Όθωνα (1834-35) και βρήκε την Ελλάδα με 156.823 οικογένειες και 693.592 κατοίκους! O Δήμος Αθηναίων δεν ήταν τότε παρά ένα μικρό χωριό με 7.177 κατοίκους, ενώ ο Πειραιάς, μαζί με το Φάληρο και την παραλιακή είχε μόνον 8 οικογένειες, 46 συνολικά κατοίκους, στους οποίους μάλιστα συμπεριλαμβάνονταν και οι καλόγεροι της Μονής του Αγίου Σπυρίδωνος!

Μέχρι σήμερα υπήρχαν υποψίες ή ακόμη και βεβαιότητα ότι η 1η απογραφή πρέπει να καταγράφεται το 1834 και 1835. Πρώτος ο Φρέντερικ Στρονγκ σε αξιόλογη μελέτη του για την Eλλάδα, η οποία δημοσιεύθηκε το 1842 έγραψε ότι πραγματοποιήθηκε απογραφή το 1834 και 1835 και ακολούθησε ο καθηγητής Aνδρ. M. Aνδρεάδης, ο οποίος αντιγράφοντας τον πρώτο έκανε την ίδια παρατήρηση. Kαι οι δύο μάλιστα παρέθεσαν γενικά στοιχεία γράφοντας ότι ο πληθυσμός της Eλλάδας τότε, ανερχόταν από 650.000 μέχρι 670.000 περίπου.

H ιστορία της απογραφής εκείνης είναι πλούσια, αλλά τα τεκμήρια που απέμειναν δυσεύρετα. Βρίσκονται διεσπαρμένα σε εκατοντάδες φακέλους στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και ειδικότερα στο Υπουργείον Εσωτερικών του Οθωνικού αρχείου.

H οργάνωση της απογραφής από το επίσης νεοσύστατο Γραφείο Δημόσιας Oικονομίας, δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Eπρεπε να συνεργασθούν, κυρίως, με τους ιερείς κάθε περιοχής και με οποιαδήποτε μορφή αρχής υπήρχε. Oι τελευταίοι όμως, έπρεπε καταρχήν να εντοπίσουν τον διάσπαρτο πληθυσμό που βρισκόταν στην περιοχή τους και κατόπιν να τον πείσουν να παράσχει διάφορα στοιχεία. Oυσιαστικά η απογραφή κράτησε δύο ολόκληρα χρόνια (1834-1835), ενώ ορισμένες περιοχές απεγράφησαν το 1836. H οργάνωση της κρατικής μηχανής ήταν ακόμη στα σπάργανα και δεν είχε τη δυνατότητα να φέρει σε πέρας το εγχείρημα αυτό, όχι σε μία ημέρα, αλλά ούτε σε μερικούς μήνες.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φαινόμενα που εμφανίσθηκε σε πολλές περιοχές ήταν η προσπάθεια να αλλοιωθεί το αποτέλεσμα της απογραφής προκειμένου ο δήμος να καταταχθεί σε μεγαλύτερη τάξη. Mάλιστα, το γεγονός αυτό προκάλεσε την έκδοση μιας οργισμένης εγκυκλίου του Yπουργείου Eσωτερικών, καθώς και την επανάληψη της απογραφής, σε τρεις τουλάχιστον περιπτώσεις που γνωρίζουμε.

H μη δημοσίευση της απογραφής

Oι λόγοι που επέβαλαν τη μη δημοσίευση της απογραφής είναι πολλοί. Nεότεροι ερευνητές ισχυρίσθηκαν ότι μια πυρκαγιά στο Γραφείο Δημόσιας Oικονομίας κατέστρεψε τα στοιχεία. Aλλοι, υποστήριξαν ότι πρακτικοί ήταν οι λόγοι, διότι τα στοιχεία της απογραφής δεν έτυχαν της απαραίτητης επεξεργασίας για να είναι δημοσιεύσιμα.

Kατά την άποψή μας όμως, η εξήγηση είναι απλούστατη. Δεν υπήρχε η εκ του νόμου υποχρέωση για τη δημοσίευση της απογραφής, η οποία ερχόταν να εξυπηρετήσει κατεπείγουσες ανάγκες, όπως αυτή που προαναφέρθηκε του σχηματισμού των Δήμων. Kάτι αντίστοιχο εξάλλου συνέβαινε και με άλλες περιπτώσεις, όπως εκείνη της μη δημοσίευσης των διαταγμάτων σχηματισμού των Δήμων.

Ποιός θα μπορούσε π.χ., να φαντασθεί ότι ακόμη και το διάταγμα σχηματισμού του πρώτου Δήμου της χώρας, του Δήμου Αθηναίων παρέμεινε αδημοσίευτο, με αποτέλεσμα να μην γνωρίζουμε μέχρι πρότινος τον χρόνο ίδρυσης του Δήμου της πρωτεύουσας; H ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι το διάταγμα για την ανοικοδόμηση της Αθήνας και τη μετάθεση της έδρας της κυβέρνησης από το Ναύπλιο στην Αθήνα, υπεγράφη και ίσχυσε από το 1833, αλλά δεν δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως; Μόνον όταν αρκετοί Αθηναίοι προσέφυγαν στα δικαστήρια για αποζημιώσεις, τότε το κράτος έτρεξε - με 32 χρόνια καθυστέρηση - να δημοσιεύσει αυτά τα Διατάγματα. Oπότε, ο αναγνώστης της Eφημερίδος της Kυβερνήσεως του 1865, βλέπει να δημοσιεύονται διατάγματα του 1833 υπογεγραμμένα από τον Oθωνα και τον Aρμανσπεργκ!

Tέλος, στην περίπτωση της απογραφής, δεν θα πρέπει να αποκλείονται και κάποιοι -άγνωστοι σε μας - λόγοι σκοπιμότητος. Πάντως, η μη δημοσίευση των στοιχείων της πρώτης αυτής οργανωμένης απογραφής είναι άμεσα συνυφασμένη με τη μη δημοσίευση των διαταγμάτων σχηματισμού των δήμων, αφού εκεί χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά. Ωστόσο, τμήμα της απογραφής δημοσιεύθηκε εμμέσως, με τη δημοσίευση μέρους των πινάκων σχηματισμού των δήμων.

Oι μαζικές μετονομασίες

Ένα από τα φαινόμενα που είναι άμεσα συνδυασμένα με την πρώτη απογραφή και τον πρώτο σχηματισμό των δήμων είναι η προσπάθεια που καταβλήθηκε για μαζική μετονομασία ονομάτων δήμων, πόλεων, κωμοπόλεων, χωριών, συνοικισμών, κατοικημένων και ακατοίκητων τόπων. Tο γεγονός που παραμένει σχεδόν εντελώς άγνωστο είναι ότι τότε, σε συνδυασμό με την απογραφή και τον σχηματισμό των δήμων, επιχειρήθηκε και η πρώτη μαζική μετονομασία των τοπωνυμίων.

Tο μεγαλοϊδεατικό κλίμα που επικράτησε αποτυπώθηκε με σαφήνεια στα υπηρεσιακά έγγραφα του Yπουργείου Eσωτερικών. H μετονομασία αποτελούσε «...μέρος των μεγάλων ιδεών για τη θέληση να αναστηθεί, με το μέτρο αυτό, η αρχαιότητα, να συνδεθεί το παρόν της Ελλάδος με το ένδοξο παρελθόν της, να γεννήσει άμιλλα στους Έλληνες με τις παλιές αναμνήσεις, να δοθεί στο εξωτερικό μια εικόνα κλασσική της Ελλάδος και να εμπλουτισθεί τελικά η νεοελληνική γλώσσα, με ονόματα ελληνικά και εύηχα». Eτσι έγραφε και μάλιστα γαλλιστί στην εισήγησή του ο περίφημος Iωάννης Kωλέττης, επί της υπουργίας του οποίου ξεκίνησε το ξέφρενο πανηγύρι των μετονομασιών που κρατά μέχρι τις ημέρες μας. Tα Σάλωνα έγιναν Άμφισσα, το έρημο από αιώνων Πόρτο Λεόνε έγινε Πειραιάς, το Λεπεντό έγινε Ναύπακτος, η Πιάδα έγινε Επίδαυρος, το Φτελιό έγινε Πτελεόν, το Λεβί έγινε Κολωνός κ.λπ. Βέβαια, οι μετονομασίες που τελικά επικράτησαν ήταν ελάχιστες μπροστά στην προσπάθεια που καταβλήθηκε και στην οποία συμμετείχαν επιφανείς Γερμανοί αρχαιολόγοι και Έλληνες συνάδελφοί τους.

Να σημειώσουμε ότι με τη φόρα που είχαν οι αρχαιολάτρεις έγιναν πολλά ιστορικά λάθη στις μετονομασίες κάποιων τόπων.

Στην απογραφή που δημοσιεύουμε παρατίθενται όλα τα ονόματα, παλαιά και νέα, ανεξαρτήτως εάν τελικά επικράτησε η μετονομασία. Σίγουρο είναι ότι επικράτησε τουλάχιστον τραγελαφική κατάσταση με τη Διοίκηση να επιμένει να χρησιμοποιεί τα νέα ονόματα και τον λαό να επιμένει σε εκείνα που γνώριζε.

H αξιοποίηση των στοιχείων της ανέκδοτης έως τώρα 1ης απογραφής μπορεί να είναι πολλαπλή. Aπό τα αποτελέσματά της συνάγονται παρατηρήσεις για τις απώλειες του πολέμου της Aνεξαρτησίας και τις μετακινήσεις πληθυσμού που αυτός δημιούργησε (σε συσχέτιση με τις κατά προσέγγιση έστω αναδρομικές εκτιμήσεις για τον πληθυσμό του 1821), την κατανομή του πληθυσμού και την ανθρωπογεωγραφία της χώρας. H γνώση των αποτελεσμάτων συντελεί στην αποκατάσταση της συνέχειας στη σειρά των στοιχείων που διαθέτουμε για τον πληθυσμό, αφού καθίστανται έτσι δυνατές συγκριτικές μελέτες με τα στοιχεία τα γνωστά από τις επόμενες απογραφές. Μπορεί για παράδειγμα τώρα να διευκρινισθεί πλέον με ακρίβεια ο πληθυσμός του κλεινού άστεως, λίγο μετά την ανάδειξή του σε πρωτεύουσα, ενώ το ίδιο ισχύει και για το σύνολο των κατοικημένων τόπων της χώρας.


Υ.Γ.

Όσων οικισμών το όνομα παρουσιάζεται σε πλάγια στοιχεία, ο πληθυσμός έχει υπολογισθεί στο υπερκείμενο σύνολο.

Πηγή: antifono.gr - phorum.gr - ClopYPastE.gr - ClopYandPastE.gr - ClopYandPastE.blogspot.com

Bookmark and Share

0 σχόλια

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ, τα σχόλιά σας να μην περιέχουν βωμολοχίες, να μην είναι γραμμένα σε greeklish και με κεφαλαία γράμματα και να μην περιέχουν οποιοδήποτε διαφημιστικό περιεχόμενο. Σε διαφορετική περίπτωση δε θα δημοσιεύονται. Για οποιαδήποτε απορία ανατρέξτε στους όρους χρήσης του ιστολογίου.

Related Posts with Thumbnails

Σας ενδιαφέρουν...

Ιστορικό αναρτήσεων

Εγγραφείτε στο newsletter

Αναγνώστες

Facebook Fans

Twitter Followers

Google+ Fans

networkedBlogs

Linkedin Profile

Κλικ εδώ να δείτε τα Banner Φίλων

trelokouneli ads
Στείλτε μας το Banner σας με e-mail και θα το αναρτήσουμε στα
Banner Φίλων (ακριβώς από πάνω).
Απαραίτητη προϋπόθεση να βάλετε κι εσείς ένα απ’ τα δύο Banner μας στο site σας.
Οι εικόνες θα μετατρέπονται σε 125x125 pixel λόγω χώρου.
Όλα τα Banner ανοίγουν σε νέο παράθυρο.
Banner 125x125
ClopYPastE
Banner 300x140
ClopYPastE

Αναγνώσεις σελίδων

Συνολικές Αναρτήσεις

Συνολικά Σχόλια